به گزارش ستاد رویداد تراکنش ایران، نشست تخصصی «تنظیم‌گری سکوهای آنلاین طلا و نقره؛ از تعدد مراجع نظارتی تا وحدت رویه اجرایی» با حمایت اسنپ‌سرمایه و حضور جمعی از فعالان حوزه فناوری مالی و نمایندگان بخش خصوصی برگزار شد. احسان رحمانی‌نیا، هم‌بنیان‌گذار اسنپ‌سرمایه، سعید احمدی‌پویا، کارشناس ارشد حوزه فین‌تک، رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی و مهدی فدایی، مدیرعامل پلتفرم طلاسی، از سخنرانان این نشست بودند. مباحث این برنامه بر ضرورت ایجاد تعادل میان نظارت مؤثر و امکان توسعه کسب‌وکارها متمرکز بود؛ موضوعی که با گسترش معاملات آنلاین طلا و وابستگی فعالیت سکوها به زیرساخت‌های نظارتی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
تعدد مراجع نظارتی هزینه فعالیت پلتفرم‌ها را افزایش می‌دهد
احسان رحمانی‌نیا، هم‌بنیان‌گذار اسنپ‌سرمایه، در آغاز سخنان خود با تأکید بر ضرورت نظارت بر فعالیت سکوهای آنلاین طلا توضیح داد که کسب‌وکارهای این حوزه اصل شفافیت معاملات و پاسخ‌گویی به نهادهای مسئول را پذیرفته‌اند، اما تعدد مراجع نظارتی و تکرار فرایندهای بررسی، هزینه‌های مالی و اجرایی قابل‌توجهی به آن‌ها تحمیل می‌کند. به گفته او، پلتفرم‌ها ناچارند بخشی از منابع و نیروی انسانی خود را به پاسخ‌گویی به درخواست‌های مشابه و رعایت الزامات موازی اختصاص دهند؛ منابعی که می‌توانند صرف توسعه خدمات و بهبود تجربه کاربران شوند.
رحمانی‌نیا با اشاره به ضرورت تعیین مرجع مشخص برای نظارت بر سکوهای آنلاین طلا تأکید کرد که وجود یک ساختار هماهنگ می‌تواند از موازی‌کاری و تکرار فرایندها جلوگیری کند. از نگاه او، باید نهادی مشخص مسئولیت اصلی نظارت و دریافت پاسخ از کسب‌وکارها را بر عهده داشته باشد و حدود وظایف سایر دستگاه‌ها نیز در ارتباط با این ساختار روشن شود. چنین رویکردی می‌تواند ضمن حفظ اختیارات نظارتی، زمان و هزینه انطباق با مقررات را کاهش دهد و امکان تمرکز بیشتر پلتفرم‌ها بر توسعه خدمات را فراهم کند.
هم‌بنیان‌گذار اسنپ‌سرمایه همچنین بر اهمیت تعامل مستمر میان رگولاتور و فعالان بازار تأکید کرد و ایجاد اطمینان برای نهادهای ناظر را در کنار توسعه خدمات ضروری دانست. به اعتقاد او، کسب‌وکارها باید بتوانند از درگیری با مسائل تکراری اجرایی عبور کنند و ظرفیت خود را بر نوآوری و افزایش ارزش خدمات متمرکز سازند. تحقق این هدف به همکاری سازنده میان نهادهای مسئول، انجمن‌های تخصصی و پلتفرم‌های فعال در بازار وابسته است.
اطلاع‌رسانی نامشخص می‌تواند اعتماد کاربران را خدشه‌دار کند
رحمانی‌نیا در بخش دیگری از سخنان خود به شیوه اطلاع‌رسانی سامانه ناظر درباره معاملات کاربران پرداخت و بر ضرورت طراحی سازوکاری روشن و قابل اعتماد تأکید کرد. او توضیح داد که پیامک‌های مرتبط با خریدوفروش طلا باید از سرشماره‌ای معتبر و قابل شناسایی ارسال شوند تا کاربران بتوانند هویت فرستنده و ارتباط پیام با فعالیت مالی خود را تشخیص دهند. به گفته او، ابهام در این فرایند می‌تواند نگرانی ایجاد کند و بر اعتمادی که پلتفرم‌ها در ارتباط با مشتریان خود شکل داده‌اند، تأثیر بگذارد.
او همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا اطلاع‌رسانی مستقیم از سوی سامانه ناظر ضرورت دارد یا می‌توان از ظرفیت خود پلتفرم‌ها برای ارسال پیام‌های مرتبط با معاملات استفاده کرد. از نگاه رحمانی‌نیا، سکوهای آنلاین به دلیل ارتباط مستمر با مشتریان، شناخت بیشتری از رفتار کاربران و شیوه مناسب اطلاع‌رسانی دارند و استفاده از تجربه عملی آن‌ها می‌تواند به طراحی سازوکاری مؤثرتر منجر شود.
هم‌بنیان‌گذار اسنپ‌سرمایه تأکید کرد که رعایت الزامات نظارتی نباید به ایجاد ابهام در تجربه کاربری منجر شود. پیامک‌های نامشخص، تأخیر در اطلاع‌رسانی یا ارسال پیام از منابع ناشناخته ممکن است اعتماد مشتری را کاهش دهند و هزینه‌های بیشتری برای پاسخ‌گویی و پشتیبانی به کسب‌وکارها تحمیل کنند.
توسعه معاملات آنلاین می‌تواند شفافیت بازار طلا را تقویت کند
رحمانی‌نیا در ادامه به نقش سکوهای آنلاین در شفاف‌سازی معاملات و جریان وجوه پرداخت و توضیح داد که فعالیت این پلتفرم‌ها می‌تواند امکان ثبت و پیگیری مسیر جابه‌جایی پول، سوابق خریدوفروش و اطلاعات مرتبط با معاملات را فراهم کند. او ثبت اطلاعات در سامانه جامع تجارت را نیز از ظرفیت‌هایی دانست که می‌تواند به افزایش شفافیت بازار و بهبود امکان نظارت بر فعالیت‌ها کمک کند.
به گفته او، گسترش استفاده از پلتفرم‌های آنلاین می‌تواند بخشی از معاملاتی را که پیش‌تر از شفافیت کمتری برخوردار بوده‌اند، وارد فرایندی قابل رصد کند. از این منظر، توسعه سکوهای آنلاین تنها به گسترش یک شیوه جدید خریدوفروش محدود نیست و می‌تواند برای نهادهای نظارتی نیز ارزش ایجاد کند. او بر این باور بود که بهبود همکاری میان رگولاتور و کسب‌وکارها، زمینه استفاده بهتر از ظرفیت اطلاعاتی این پلتفرم‌ها را فراهم خواهد کرد.
هم‌بنیان‌گذار اسنپ‌سرمایه همچنین به فرهنگ نگهداری طلا به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی در میان مردم اشاره کرد و توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر این دارایی را یکی از فرصت‌های آینده بازار دانست. به اعتقاد او، بخشی از طلای نگهداری‌شده نزد مردم می‌تواند در صورت طراحی سازوکارهای مناسب، در فعالیت‌های مولد اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد. تحقق چنین ظرفیتی به عبور از موانع اولیه اجرایی و فراهم شدن شرایط توسعه محصولات و خدمات مالی جدید نیاز دارد.
پایداری سامانه ناظر برای تداوم فعالیت سکوهای آنلاین ضروری است
مهدی فدایی، مدیرعامل پلتفرم طلاسی، در بخش دیگری از نشست با اشاره به تجربه چندساله فعالان بازار آنلاین طلا در تعامل با نهادهای مختلف توضیح داد که پلتفرم‌ها برای اجرای مقررات و پاسخ‌گویی به الزامات قانونی، در جلسات و کارگروه‌های متعددی شرکت کرده‌اند. او با تأکید بر پذیرش اصل نظارت، نسبت به ورود مراجع جدیدی که شناخت کافی از مدل فعالیت این کسب‌وکارها ندارند، ابراز نگرانی کرد و گفت تکرار پرسش‌ها و بررسی‌هایی که پیش‌تر انجام شده‌اند، می‌تواند زمان و منابع شرکت‌ها را هدر دهد.
فدایی در ادامه به روند توسعه و راه‌اندازی سامانه ناظر پرداخت و توضیح داد که وابسته شدن فرایندهای اصلی کسب‌وکارها به این زیرساخت، ضرورت اطمینان از پایداری و عملکرد صحیح آن را افزایش می‌دهد. به گفته او، اختلال در سامانه‌ای که فعالیت پلتفرم‌ها به آن وابسته شده است، برای شرکت‌های کوچک‌تر می‌تواند پیامدهای بسیار سنگین‌تری نسبت به مجموعه‌های بزرگ و برخوردار از منابع مالی گسترده داشته باشد.
مدیرعامل طلاسی بر ضرورت مشارکت فعال پلتفرم‌ها در مراحل آزمایش و ارزیابی سامانه ناظر تأکید کرد و خواستار اجرای آزمایشی و موازی فرایندها پیش از وابسته شدن کامل فعالیت کسب‌وکارها به این زیرساخت شد. از نگاه او، بانک مرکزی، شاپرک و سایر مجموعه‌های مسئول باید امکان بررسی عملکرد واقعی سامانه را در اختیار فعالان این بازار قرار دهند تا مشکلات فنی و اجرایی پیش از گسترش استفاده شناسایی و برطرف شوند.
فدایی با اشاره به اختلالات رخ‌داده در جریان عملیاتی‌سازی نسخه جدید سامانه، از تلاش تیم‌های شاپرک، شرکت‌های مرتبط، پلتفرم‌ها، پلیس فتا و اتحادیه برای رفع مشکلات قدردانی کرد. او همچنین از آغاز روند اتصال سکوها به سامانه ناظر سخن گفت و ابراز امیدواری کرد که سایر پلتفرم‌ها نیز براساس ضوابط تعیین‌شده به این زیرساخت متصل شوند. به اعتقاد او، اجرای مقررات زمانی می‌تواند موفق باشد که دغدغه‌های عملیاتی کسب‌وکارها در طراحی و راه‌اندازی سامانه‌ها مورد توجه قرار گیرد.
اختلال در نمایش دارایی می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران خرد را کاهش دهد
بخش دیگری از سخنان فدایی به اهمیت اعتماد کاربران و ضرورت دسترسی پایدار آن‌ها به اطلاعات معاملات اختصاص داشت. او توضیح داد که شمار قابل‌توجهی از مشتریان سکوهای آنلاین طلا را افرادی تشکیل می‌دهند که با منابع مالی محدود و از طریق خریدهای تدریجی، برای حفظ ارزش دارایی خود اقدام می‌کنند. به همین دلیل، حتی اختلال کوتاه در نمایش موجودی، ثبت تراکنش یا دریافت اطلاعات خرید می‌تواند نگرانی قابل‌توجهی برای این گروه از کاربران ایجاد کند.
مدیرعامل طلاسی تأکید کرد که پایداری خدمات در بازار آنلاین طلا تنها یک موضوع فنی نیست و ارتباط مستقیمی با اعتماد عمومی دارد. به گفته او، هنگامی که کاربر نتواند اطلاعات دارایی خود را مشاهده کند یا از انجام صحیح معامله اطمینان داشته باشد، ممکن است برای پیگیری وضعیت خود به مراکز پشتیبانی مراجعه کند یا تصمیم به خروج سرمایه بگیرد. از این رو، طراحی سامانه‌های نظارتی باید به‌گونه‌ای انجام شود که اجرای مقررات به اختلال در دسترسی کاربران به اطلاعات مالی منجر نشود.
سعید احمدی‌پویا، کارشناس ارشد حوزه فین‌تک، نیز با طرح پرسش‌هایی درباره تجربه اتصال پلتفرم‌ها به سامانه ناظر، پیامدهای احتمالی تأخیر در ارسال پیامک‌های تأیید معاملات را مورد توجه قرار داد. او توضیح داد که اگر کاربر پس از پرداخت وجه، پیام تأیید خرید طلا را دریافت نکند، ممکن است تصور کند معامله انجام نشده یا دارایی او ثبت نشده است. چنین وضعیتی می‌تواند به افزایش نگرانی مشتریان، تماس‌های مکرر با مراکز پشتیبانی و کاهش اعتماد به خدمات آنلاین منجر شود.
احمدی‌پویا با اشاره به نقش سکوهای آنلاین در فراهم کردن امکان خرید خرد طلا برای گروه‌هایی که توان خرید مستقیم از بازار سنتی را ندارند، بر ضرورت توجه به آثار اقتصادی و انسانی اختلالات تأکید کرد. او همچنین درباره پیامدهای وابستگی کامل کسب‌وکارها به زیرساخت‌های نظارتی و نحوه مدیریت توقف احتمالی این سامانه‌ها پرسش‌هایی مطرح کرد.
مشارکت بخش خصوصی می‌تواند از دوباره‌کاری در تنظیم‌گری جلوگیری کند
رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی، در ادامه نشست با انتقاد از میزان مشارکت بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با بازار آنلاین طلا، بر ضرورت استفاده مؤثرتر از تجربه عملی پلتفرم‌ها تأکید کرد. او توضیح داد که اگرچه نمایندگان کسب‌وکارها در برخی کارگروه‌های تخصصی حضور دارند، اما دیدگاه‌ها و توانمندی‌های آنان همواره به اندازه کافی در طراحی و اجرای زیرساخت‌های نظارتی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.
الفت‌نسب با اشاره به تجربه اردیبهشت ۱۴۰۴ اعلام کرد که اتحادیه با همکاری پلتفرم‌ها و تأمین هزینه از سوی بخش خصوصی، سامانه‌ای برای نظارت بر فعالیت سکوهای آنلاین طراحی کرده بود. به گفته او، این سامانه در کمتر از ۲۰ روز آماده شد و فعالان بازار در فرایند طراحی آن، مجموعه‌ای از نیازهای فنی و اجرایی را مورد توجه قرار داده بودند؛ اما با وجود اعلام آمادگی برای واگذاری محصول، امکان استفاده از آن فراهم نشد.
رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی با انتقاد از تکرار فرایند طراحی سامانه‌های مشابه تأکید کرد که بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود بخش خصوصی می‌توانست از بخشی از دوباره‌کاری‌ها و مشکلات اجرایی جلوگیری کند. او همچنین به برخی ابهامات در اجرای قابلیت‌ها و الزامات جدید، از جمله فروش اقساطی، اشاره کرد و خواستار هماهنگی بیشتر میان نهادهای مسئول برای پیشبرد برنامه‌های نظارتی شد.
الفت‌نسب، اتحادیه و کارگروه‌های تخصصی آن را بستری برای تجمیع تجربه و دیدگاه کسب‌وکارهای دارای مجوز دانست. به اعتقاد او، مشارکت واقعی نمایندگان بخش خصوصی در طراحی مقررات و سامانه‌ها می‌تواند به شناسایی زودهنگام چالش‌ها کمک کند و احتمال بروز مشکلات عملیاتی در زمان اجرا را کاهش دهد.
مسئولیت جبران خسارت ناشی از اختلال سامانه‌های نظارتی باید روشن شود
رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی در بخش دیگری از سخنان خود، موضوع مسئولیت نهادهای حاکمیتی در قبال خسارت ناشی از اختلال زیرساخت‌های نظارتی را مطرح کرد. او توضیح داد که هنگامی که کسب‌وکارها براساس الزامات قانونی ناچار می‌شوند بخشی از فعالیت خود را به سامانه‌های مشخصی وابسته کنند، باید سازوکار روشنی برای تعیین مسئولیت و جبران خسارت احتمالی ناشی از قطعی یا اختلال این سامانه‌ها وجود داشته باشد.
الفت‌نسب با اشاره به تفاوت ماهیت فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین و سنتی تأکید کرد که حتی توقف کوتاه‌مدت خدمات دیجیتال می‌تواند بر انجام معاملات و تجربه کاربران تأثیر بگذارد. از نگاه او، اگرچه بروز برخی مشکلات در مراحل اولیه راه‌اندازی یک سامانه قابل انتظار است، اما استمرار اختلال برای چند روز یا چند هفته نمی‌تواند بدون توجه به خسارت واردشده به کسب‌وکارها ادامه پیدا کند.
او همچنین خواستار تعیین چارچوب مشخصی برای رسیدگی به این خسارت‌ها شد و توضیح داد که موضوع مسئولیت نهادهای مرتبط، از جمله شاپرک، بانک مرکزی و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، در جلسات مشترک مورد بحث قرار گرفته است. به اعتقاد او، همان‌طور که کسب‌وکارها موظف به ثبت معاملات، ارائه اطلاعات شفاف و رعایت ضوابط قانونی هستند، دستگاه‌های مسئول نیز باید درباره پایداری زیرساخت‌هایی که اجرای مقررات به آن‌ها وابسته شده است، پاسخ‌گو باشند.
الزامات نظارتی نباید کسب‌وکارهای کوچک را از بازار حذف کنند
الفت‌نسب در ادامه نسبت به پیامدهای اجرای یکسان الزامات جدید برای پلتفرم‌های بزرگ و کوچک هشدار داد و توضیح داد که توان مالی، ظرفیت فنی و منابع انسانی کسب‌وکارهای فعال در این بازار یکسان نیست. به گفته او، مجموعه‌های کوچک‌تر ممکن است با تیم‌های محدود و سرمایه کمتر فعالیت کنند و اجرای برخی الزامات پرهزینه، فشار بیشتری بر آن‌ها وارد کند.
رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی به موضوعاتی مانند حداقل سرمایه مورد نیاز و الزامات نگهداری شمش با استانداردهای مشخص در خزانه اشاره کرد و تأکید داشت که چنین شرایطی در صورت بی‌توجهی به تفاوت ظرفیت سکوها، ممکن است ادامه فعالیت برخی کسب‌وکارهای کوچک را دشوار کند. او هشدار داد که هدف تنظیم‌گری باید سامان‌دهی بازار و حفاظت از حقوق کاربران باشد، نه ایجاد شرایطی که تنها مجموعه‌های بزرگ توان ادامه فعالیت داشته باشند.
الفت‌نسب با اشاره به تجربه‌های پیشین در ایجاد زیرساخت‌های نظارتی صنعت پرداخت، بر ضرورت استفاده از دانش و تجربه موجود تأکید کرد. از نگاه او، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و توجه به واقعیت‌های اقتصادی بخش خصوصی می‌تواند امکان اجرای مقررات را بدون تحمیل آسیب‌های غیرضروری به کسب‌وکارهای کوچک فراهم کند.
تنظیم‌گری هماهنگ به حفظ اعتماد و توسعه بازار آنلاین طلا کمک می‌کند
مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده در نشست «تنظیم‌گری سکوهای آنلاین طلا و نقره؛ از تعدد مراجع نظارتی تا وحدت رویه اجرایی» نشان داد که فعالان این بازار ضمن پذیرش ضرورت نظارت و شفافیت معاملات، خواستار بازنگری در شیوه اجرای الزامات و هماهنگی بیشتر میان نهادهای تصمیم‌گیر هستند. به اعتقاد سخنرانان، توسعه سامانه‌های نظارتی زمانی می‌تواند به اهداف خود برسد که پایداری فنی، تجربه کاربران و ظرفیت اجرایی کسب‌وکارها نیز در طراحی آن‌ها مورد توجه قرار گیرد.
مباحث نشست همچنین بر اهمیت مشارکت بخش خصوصی در تنظیم‌گری، تعیین مسئولیت جبران خسارت ناشی از اختلال زیرساخت‌ها و ایجاد سازوکارهای مطمئن اطلاع‌رسانی تأکید داشت. در بازاری که بخشی از کاربران با سرمایه‌های خرد فعالیت می‌کنند، دسترسی پایدار به اطلاعات دارایی و اطمینان از ثبت صحیح معاملات، از عوامل مهم حفظ اعتماد عمومی به شمار می‌روند.
برآیند این نشست بر ضرورت حرکت به سمت تنظیم‌گری مشارکتی و هماهنگ متمرکز بود؛ رویکردی که در آن، نهادهای مسئول ضمن حفظ امکان رصد و نظارت بر معاملات، از تجربه فعالان بازار برای طراحی مقررات و زیرساخت‌های اجرایی استفاده کنند. چنین مدلی می‌تواند زمینه توسعه پایدار بازار آنلاین طلا و نقره را فراهم کند و در کنار افزایش شفافیت، از تحمیل هزینه‌های موازی و حذف کسب‌وکارهای کوچک جلوگیری کند.
دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با مشارکت بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت، برگزاری ۲۶ نشست تخصصی و بیش از ۱۰۰ سخنرانی، بخش نمایشگاهی و جشنواره‌های تخصصی در تهران برگزار می‌شود.
علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت تراکنش ایران مراجعه کنند. همچنین اخبار روزانه، گزارش‌های تصویری و آخرین اطلاعات رویداد از طریق سایت فابانیوز منتشر می‌شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید ویژه‌نامه دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران را دریافت کنید.
تراکنش دوازدهم ایران میزبان هزاران مدیر و متخصص و بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت فعال اکوسیستم صنایع مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تلکام، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال ایران است و علاوه بر بخش نمایشگاهی با برپایی ۲۶ نشست و بیش از ۱۰۰ سخنرانی، چالش‌ها و دغدغه‌های روز اکوسیستم را به بحث می‌گذارد.
شبکه پایدار، تراکنش در حال انجام است
گفت‌وگوی کاربران
نظر شما می‌تواند این بحث را کامل‌تر کند.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته گفتگو را شروع می‌کند.