به گزارش ستاد رویداد تراکنش ایران، نشست تخصصی بررسی آینده صنعت اعتبار خرید یا BNPL با حمایت بانک کشاورزی و حضور جمعی از مدیران و فعالان حوزه فناوری‌های مالی در دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران برگزار شد. محمد دانشفر، معاون اداره کل تحول و نوآوری بانک کشاورزی، احسان رحمانی‌نیا، عضو هیئت‌مدیره اسنپ‌پی، حبیب منشیان، مدیرعامل گرین‌پی و احمد مقیمی، مدیرعامل اگری‌پی، از حاضران و سخنرانان این برنامه بودند. مباحث نشست بر بررسی جایگاه کنونی خدمات اعتبار خرید در اقتصاد دیجیتال، چالش‌های تأمین منابع مالی و پیامدهای توسعه این کسب‌وکارها برای صنعت پرداخت متمرکز بود.
محمد دانشفر در آغاز نشست با تشریح محورهای برنامه، بر ضرورت بررسی کارشناسی مدل‌های کسب‌وکار BNPL و دستیابی به درکی مشترک از فرصت‌ها و محدودیت‌های توسعه این صنعت تأکید کرد. او مدیریت ریسک، شیوه‌های تأمین مالی، ظرفیت‌های اقتصادی و نحوه تعامل شرکت‌های اعتباردهی با سایر بازیگران خدمات مالی را از موضوعاتی دانست که باید به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرند. از نگاه معاون اداره کل تحول و نوآوری بانک کشاورزی، گفت‌وگوی میان فعالان این حوزه می‌تواند به شناسایی راهکارهای عملی، تقویت همکاری‌ها و توسعه خدماتی منجر شود که در نهایت کیفیت و دسترس‌پذیری خدمات مالی برای مردم را بهبود می‌بخشند.
اعتبار خرید به بخشی از بازار تجارت الکترونیک تبدیل شده است
احسان رحمانی‌نیا، عضو هیئت‌مدیره اسنپ‌پی، در سخنان خود به روند شکل‌گیری و گسترش خدمات اعتبار خرید در ایران پرداخت و تأکید کرد که شناخت وضعیت کنونی این صنعت بدون توجه به شرایط آغاز فعالیت آن امکان‌پذیر نیست. او توضیح داد که در سال‌های ابتدایی، استفاده از خدمات BNPL به گروه محدودی از مصرف‌کنندگان و پذیرندگان اختصاص داشت و اعتبار خرید هنوز جایگاه گسترده‌ای در الگوی خرید روزمره کاربران پیدا نکرده بود.
رحمانی‌نیا با اشاره به تغییرات چند سال اخیر، گسترش دسترسی کاربران به اعتبار خرید را یکی از مهم‌ترین تحولات بازار خدمات مالی دانست. به گفته او، توسعه پلتفرم‌های اعتباردهی و افزایش استقبال مصرف‌کنندگان از امکان پرداخت بهای کالا و خدمات در زمان‌های بعدی، موجب شده است BNPL از خدمتی محدود فاصله بگیرد و به یکی از بخش‌های اثرگذار در تجارت الکترونیک کشور تبدیل شود.
عضو هیئت‌مدیره اسنپ‌پی معتقد است اهمیت این تحول تنها در افزایش استفاده از یک ابزار مالی خلاصه نمی‌شود، بلکه تغییر در شیوه تصمیم‌گیری و رفتار خرید مصرف‌کنندگان را نیز بازتاب می‌دهد. در این الگو، دسترسی به اعتبار می‌تواند امکان خرید را برای گروه گسترده‌تری از کاربران فراهم کند و ارتباط میان تأمین مالی مصرف‌کننده، فروشگاه‌ها و پلتفرم‌های تجارت الکترونیک را گسترش دهد. او رشد خدمات BNPL را نشانه‌ای از ظرفیت بازار ایران برای پذیرش راهکارهای نوین اعتباردهی دانست.
تأمین مالی پایدار به تنوع منابع و مشارکت سرمایه‌گذاران نیاز دارد
حبیب منشیان، مدیرعامل گرین‌پی، در ادامه نشست به چالش تأمین منابع مالی مورد نیاز کسب‌وکارهای اعتبار خرید پرداخت و آن را یکی از موضوعات تعیین‌کننده در مسیر توسعه این صنعت دانست. او با اشاره به شرایط اقتصادی و افزایش نیاز بازار به خدمات اعتباری توضیح داد که رشد تعداد کاربران و حجم فعالیت شرکت‌های BNPL، به‌تنهایی تضمین‌کننده توسعه پایدار نیست و این کسب‌وکارها باید هم‌زمان برای تأمین منابع مورد نیاز خود برنامه‌ریزی کنند.
منشیان با تأکید بر ضرورت تنوع‌بخشی به شیوه‌های تأمین مالی، اتکای صرف به مدل‌های متداول را برای پاسخ‌گویی به نیازهای رو به افزایش صنعت اعتبار خرید کافی ندانست. به اعتقاد او، شرکت‌های فعال در این حوزه باید ظرفیت‌های جدید جذب سرمایه و تأمین منابع را شناسایی کنند و متناسب با ماهیت فعالیت خود، مدل‌هایی طراحی کنند که امکان توسعه خدمات را بدون ایجاد فشار نامتوازن بر منابع مالی فراهم سازد.
مدیرعامل گرین‌پی همچنین بر اهمیت بازتعریف نقش سهام‌داران و سرمایه‌گذاران در ساختار این کسب‌وکارها تأکید کرد. از نگاه او، مشارکت سرمایه‌گذاران نباید تنها به تأمین منابع محدود شود، بلکه نحوه حضور آنان در زنجیره فعالیت، نقش مدیریتی و میزان همراهی با برنامه‌های توسعه‌ای نیز بر آینده شرکت‌های اعتباردهی تأثیرگذار است. ایجاد هماهنگی میان منابع مالی، ساختار مدیریتی و راهبردهای کسب‌وکار می‌تواند زمینه رشد باثبات‌تر خدمات BNPL و افزایش توان شرکت‌ها برای پاسخ‌گویی به تقاضای بازار را فراهم کند.
مدیریت دارایی‌ها مسیر تازه‌ای برای تأمین اعتبار می‌گشاید
احمد مقیمی، مدیرعامل اگری‌پی، در بخش دیگری از نشست با بررسی تحولات الگوهای تأمین مالی، به ظرفیت مدیریت ثروت و دارایی‌ها برای توسعه خدمات اعتبار خرید اشاره کرد. او توضیح داد که در برخی مدل‌های جدید، امکان استفاده از دارایی‌ها و ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در کنار زیرساخت شرکت‌های BNPL مورد توجه قرار گرفته و این رویکرد می‌تواند مسیرهای متفاوتی برای تأمین منابع مورد نیاز اعتباردهی ایجاد کند.
به گفته مقیمی، بهره‌گیری از سازوکارهای واسطه‌گری مالی و پیوند دادن ظرفیت دارایی‌ها با خدمات اعتباری، می‌تواند زمینه شکل‌گیری مدل‌هایی را فراهم کند که در آن منابع لازم برای ارائه تسهیلات از مسیرهای متنوع‌تری تأمین شوند. او این تحول را یکی از فرصت‌های پیش‌روی شرکت‌های اعتباردهی دانست که در صورت طراحی ساختارهای مناسب، می‌تواند وابستگی به روش‌های محدود تأمین مالی را کاهش دهد و ظرفیت توسعه فعالیت‌ها را افزایش دهد.
توسعه BNPL رابطه شرکت‌های اعتباردهی با شبکه پرداخت را تغییر می‌دهد
بخش مهم دیگری از سخنان مدیرعامل اگری‌پی به رابطه شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) و کسب‌وکارهای BNPL اختصاص داشت. مقیمی این رابطه را دارای دو وجه همکاری و رقابت دانست و توضیح داد که گسترش خدمات اعتبار خرید، علاوه بر ایجاد فرصت‌های تازه برای فعالان صنعت مالی، می‌تواند ساختارهای سنتی پرداخت و نحوه تعامل میان بازیگران این بازار را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
او با اشاره به مدل اقتصادی شرکت‌های PSP توضیح داد که بخش قابل‌توجهی از درآمد این مجموعه‌ها به کارمزد تراکنش‌ها وابسته است، در حالی که هزینه‌های عملیاتی، توسعه فناوری و نگهداری زیرساخت‌های پرداخت روندی افزایشی دارند. به گفته مقیمی، تناسب نداشتن رشد هزینه‌ها با ساختار درآمدی و کارمزدی موجود، فشار اقتصادی مضاعفی بر شرکت‌های پرداخت وارد می‌کند و ضرورت بازنگری در مدل‌های کسب‌وکار این صنعت را افزایش می‌دهد.
مدیرعامل اگری‌پی در ادامه به توسعه اکوسیستم‌های اختصاصی پرداخت در شرکت‌های BNPL اشاره کرد و توضیح داد که این مجموعه‌ها به‌تدریج در حال گسترش زیرساخت‌هایی هستند که امکان مدیریت فرایند اعتباردهی، تأیید خرید و تسویه با پذیرندگان را در چارچوب خدمات خود فراهم می‌کنند. در چنین مدلی، تمام مراحل خرید اعتباری لزوماً از مسیر متداول پرداخت کارتی عبور نمی‌کند و بخشی از فرایند تراکنش در زیرساخت اختصاصی شرکت اعتباردهنده انجام می‌شود.
مقیمی با مقایسه این ساختار با پرداخت سنتی توضیح داد که در الگوی متداول، تراکنش از طریق شبکه پرداخت انجام می‌شود و کارمزد نیز در چارچوب همان شبکه محاسبه می‌شود؛ اما در خرید اعتباری، شرکت BNPL می‌تواند بخش‌هایی از فرایند مالی میان مشتری و پذیرنده را به‌صورت مستقل مدیریت کند. این تغییر، علاوه بر ایجاد ظرفیت‌های جدید برای شرکت‌های اعتباردهی، پرسش‌هایی درباره آینده مدل درآمدی شرکت‌های PSP و نحوه تقسیم نقش میان بازیگران صنعت پرداخت ایجاد می‌کند.
از نگاه مدیرعامل اگری‌پی، شرکت‌های BNPL دیگر صرفاً ارائه‌دهنده امکان خرید اعتباری نیستند و با توسعه زیرساخت‌ها و خدمات اختصاصی، در حال تبدیل شدن به بازیگرانی اثرگذار در اکوسیستم پرداخت هستند. این تحول می‌تواند زمینه رقابت در برخی حوزه‌ها و شکل‌گیری همکاری‌های جدید در بخش‌های دیگر را فراهم کند؛ موضوعی که ضرورت بازتعریف روابط تجاری و عملیاتی میان شرکت‌های پرداخت و اعتباردهی را برجسته می‌سازد.
آینده اعتبار خرید به هماهنگی تأمین مالی و زیرساخت‌های پرداخت وابسته است
مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده در نشست تخصصی BNPL نشان داد که توسعه این صنعت در ایران وارد مرحله‌ای شده است که افزایش تعداد کاربران و گسترش دسترسی به اعتبار، تنها بخشی از الزامات پیشرفت آن محسوب می‌شود. شرکت‌های فعال در این حوزه برای حفظ پایداری و توسعه خدمات خود، نیازمند تنوع‌بخشی به منابع مالی، مدیریت دقیق ریسک، استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاران و طراحی مدل‌های اقتصادی متناسب با شرایط بازار هستند.
گسترش زیرساخت‌های اختصاصی اعتباردهی نیز می‌تواند جایگاه شرکت‌های BNPL را در زنجیره خدمات مالی تغییر دهد و روابط سنتی آن‌ها با شرکت‌های PSP را بازتعریف کند. این روند لزوماً به معنای حذف همکاری میان بازیگران موجود نیست، بلکه می‌تواند فرصت‌هایی برای طراحی خدمات مشترک، استفاده کارآمدتر از ظرفیت‌های زیرساختی و شکل‌گیری مدل‌های جدید درآمدی فراهم آورد.
نشست تخصصی صنعت اعتبار خرید با حمایت بانک کشاورزی، فرصتی برای بررسی ابعاد اقتصادی، مدیریتی و فناورانه گسترش BNPL و تبادل دیدگاه میان فعالان این بازار فراهم کرد. مباحث نشست بر ضرورت نگاه جامع به آینده اعتبار خرید تأکید داشت؛ نگاهی که در آن توسعه خدمات اعتباری باید با تأمین مالی پایدار، مدیریت ریسک، نوآوری در زیرساخت‌های پرداخت و بهبود تجربه مصرف‌کنندگان همراه باشد.
دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با مشارکت بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت، برگزاری ۲۶ نشست تخصصی و بیش از ۱۰۰ سخنرانی، بخش نمایشگاهی و جشنواره‌های تخصصی در تهران برگزار می‌شود.
علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت تراکنش ایران مراجعه کنند. همچنین اخبار روزانه، گزارش‌های تصویری و آخرین اطلاعات رویداد از طریق سایت فابانیوز منتشر می‌شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید ویژه‌نامه دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران را دریافت کنید.
تراکنش دوازدهم ایران میزبان هزاران مدیر و متخصص و بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت فعال اکوسیستم صنایع مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تلکام، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال ایران است و علاوه بر بخش نمایشگاهی با برپایی ۲۶ نشست و بیش از ۱۰۰ سخنرانی، چالش‌ها و دغدغه‌های روز اکوسیستم را به بحث می‌گذارد.
شبکه پایدار، تراکنش در حال انجام است
گفت‌وگوی کاربران
نظر شما می‌تواند این بحث را کامل‌تر کند.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته گفتگو را شروع می‌کند.