به گزارش ستاد رویداد تراکنش ایران، محمدعلی قائمیان، فعال حوزه بانکی، در گفتوگو با استودیو دوازدهمین رویداد تراکنش ایران، به بررسی ضرورت تحول در نظام بانکی، نقش تأمین مالی در توسعه اقتصادی و چالشهای پیش روی زیرساختهای مالی کشور پرداخت. وی با انتقاد از کندی روند اصلاحات در صنعت بانکداری، تأکید کرد که ساختارهای موجود دیگر پاسخگوی تمام نیازهای اقتصاد نیستند و ادامه مسیر گذشته با تغییرات محدود و تدریجی، نمیتواند تحولی متناسب با شرایط فعلی ایجاد کند.
از نگاه قائمیان، نظام بانکی در موقعیتی قرار گرفته که بازنگری اساسی در مأموریتها، ابزارها و شیوههای فعالیت آن ضروری شده است. بانکها بهعنوان یکی از ارکان اصلی تأمین مالی، میتوانند فراتر از ارائه خدمات روزمره، در هدایت سرمایه، افزایش بهرهوری منابع و اجرای برنامههای توسعهای نقش داشته باشند. تحقق این هدف نیز به اصلاح زیرساختها، طراحی مدلهای مالی متناسب با نیاز صنایع و تغییر نگاه مدیران به جایگاه بانکداری در اقتصاد وابسته است.
نظام بانکی به بازآفرینی ساختارها و ابزارهای مالی نیاز دارد
بخش قابلتوجهی از فعالیت نظام بانکی کشور همچنان بر خدمات تسهیلاتی و ابزارهای متداول تأمین منابع متمرکز است؛ در حالی که نیازهای اقتصادی و تحولات فناوری، نقش گستردهتری را برای بانکها تعریف کردهاند. قائمیان با اشاره به توسعه خدمات اعتباری در سالهای اخیر توضیح داد که این اقدامات، هرچند بخشی از ظرفیتهای جدید بانکداری را ایجاد کردهاند، برای پاسخگویی به نیازهای امروز کافی نیستند و باید در چارچوب تحولی عمیقتر مورد توجه قرار گیرند.
زیرساختهای بانکی نیز از جمله بخشهایی هستند که به اعتقاد این فعال حوزه بانکی، نیازمند بازنگری جدیاند. بسیاری از ابزارها و سازوکارهای مورد استفاده، بر پایه ساختارهایی شکل گرفتهاند که سابقه آنها به چند دهه گذشته بازمیگردد و تغییرات بعدی نیز عمدتاً در قالب بهبودهای محدود انجام شده است. چنین رویکردی ممکن است کارایی برخی خدمات را افزایش دهد، اما الزاماً ظرفیت لازم برای پاسخگویی به تحولات گسترده اقتصادی و فناوری را ایجاد نمیکند.
عبور از نوآوری تدریجی و حرکت به سمت بازآفرینی ساختاری، از محورهای اصلی دیدگاه مطرحشده در این گفتوگو بود. در این رویکرد، تغییر تنها به توسعه چند محصول جدید یا دیجیتالی کردن خدمات موجود محدود نمیشود، بلکه شیوه تأمین مالی، ارتباط بانکها با صنایع و جایگاه ابزارهای اعتباری در فعالیتهای اقتصادی نیز باید بازتعریف شود.
تحول در انرژی و زیرساختها به مدلهای جدید تأمین مالی وابسته است
نقش بانکها در اصلاح ساختار اقتصادی کشور، یکی از موضوعات مهمی بود که در این مصاحبه مورد توجه قرار گرفت. قائمیان با اشاره به چالشهای موجود در حوزه انرژی، برق و منابع آب توضیح داد که اصلاح الگوهای مصرف و افزایش بهرهوری در این بخشها، تنها با تصمیمهای اجرایی امکانپذیر نیست و به سرمایهگذاری و طراحی سازوکارهای مناسب تأمین مالی نیاز دارد.
اجرای طرحهای توسعهای در صنایع زیرساختی، به مدلهایی وابسته است که بتوانند منابع مالی موردنیاز را تجهیز و به فعالیتهای مولد هدایت کنند. بانکها در کنار صنعت بیمه و بازار سرمایه، از ارکان اصلی تحقق این مدلها محسوب میشوند و میتوانند با طراحی محصولات مالی متناسب با شرایط هر بخش، اجرای پروژههای اصلاحی و توسعهای را تسهیل کنند.
در این چارچوب، تأمین مالی نباید صرفاً به پرداخت تسهیلات محدود بماند، بلکه لازم است مجموعهای از ابزارهای ریالی، ارزی و اعتباری متناسب با نیازهای واقعی صنایع توسعه پیدا کند. طراحی مدل اقتصادی، زمانی به نتیجه عملیاتی منجر میشود که سازوکار تأمین منابع و نهادهای پشتیبان آن نیز فراهم باشند. به اعتقاد قائمیان، استفاده مؤثر از ظرفیت شبکه بانکی در این فرایند میتواند به افزایش بهرهوری سرمایه و بهبود عملکرد بخشهای مختلف اقتصاد کمک کند.
اصلاحات محدود پاسخگوی نیازهای امروز اقتصاد نیست
ضرورت افزایش سرعت تحول اقتصادی، بخش دیگری از مباحث مطرحشده در این گفتوگو بود. از نگاه قائمیان، بخشی از ظرفیتها و منابع کشور طی سالهای گذشته بدون بهرهبرداری مؤثر باقی ماندهاند و برخی داراییها و زیرساختها نیز در جریان بحرانهای اخیر آسیب دیدهاند. در چنین شرایطی، ادامه روندهای کند گذشته میتواند فاصله میان نیازهای اقتصادی و توان پاسخگویی ساختارهای موجود را افزایش دهد.
افزایش بهرهوری منابع، بهویژه در شرایط محدودیت سرمایهگذاری، از موضوعاتی است که باید در مرکز برنامهریزیهای اقتصادی قرار گیرد. استفاده از ظرفیتهای بلااستفاده، هدایت منابع به فعالیتهای مولد و ایجاد ابزارهای مالی با اثرگذاری گستردهتر، میتواند در کنار اصلاح ساختارهای اجرایی، زمینه رشد اقتصادی را فراهم کند. قائمیان در این زمینه بر اهمیت استفاده از تجربه اقتصادهای موفق و بررسی عوامل رشد آنها تأکید کرد.
صنعت مالی و فناوری اطلاعات نیز در این مسیر، دو حوزه توانمندساز اقتصاد معرفی شدند. به اعتقاد این فعال حوزه بانکی، توسعه ابزارهای مالی و استفاده از فناوری میتواند آثار خود را به بخشهای مختلف صنعت و اقتصاد منتقل کند و با ایجاد ظرفیتهای جدید، به افزایش کارایی فعالیتهای تولیدی و خدماتی منجر شود. دستیابی به چنین جایگاهی، مستلزم تغییر نگرش نسبت به بانکداری و حرکت از ارائه خدمات متداول به سمت ایفای نقشی فعالتر در توسعه اقتصادی است.
ابزارهای اعتباری و نظام پرداخت یارانه نیازمند بازنگری هستند
گسترش ظرفیت ابزارهای اعتباری، یکی دیگر از موضوعاتی بود که در بررسی آینده نظام بانکی مطرح شد. قائمیان معتقد است با وجود تجربه گسترده بانکها در حوزه خدمات نقدی و تسهیلاتی، هنوز از تمام ظرفیت اعتبار بهعنوان ابزاری برای تأمین مالی و افزایش توان اقتصادی استفاده نشده است. توسعه این ظرفیت میتواند امکان طراحی مدلهای تازهای را فراهم کند که اثرگذاری منابع موجود را افزایش دهند و ارتباط میان تأمین مالی و فعالیتهای مولد را تقویت کنند.
در کنار این موضوع، نقش دولت در تنظیمگری اقتصاد و سازوکار توزیع یارانهها نیز مورد توجه قرار گرفت. به اعتقاد وی، منابعی که در قالب یارانه وارد اقتصاد میشوند، باید در چارچوب نظامات مالی و زیرساختهای مشخص مدیریت شوند تا امکان ارزیابی، هدایت و استفاده مؤثرتر از آنها فراهم باشد.
طراحی چنین سازوکارهایی، به استفاده از زیرساختهای بانکی و مالی متناسب با ماهیت این منابع نیاز دارد. از این منظر، بازنگری در ابزارهای اعتباری و شیوه مدیریت جریان منابع میتواند بخشی از تحول گستردهتری باشد که نظام بانکی برای افزایش کارآمدی خود به آن نیاز دارد.
رایانش کوانتومی چالش تازهای برای امنیت زیرساختهای بانکی ایجاد میکند
تحولات فناوری و آثار احتمالی آنها بر امنیت نظام بانکی، از دیگر محورهای این گفتوگو بود. قائمیان با اشاره به پیشرفتهای رایانش کوانتومی، نسبت به ضرورت آمادگی شبکه بانکی برای مواجهه با تهدیدهای آینده هشدار داد و تأکید کرد که توسعه فناوریهای محاسباتی جدید میتواند الزامات امنیت اطلاعات و حفاظت از زیرساختهای مالی را دگرگون کند.
در این بخش، پیشبینیهایی درباره افزایش چشمگیر توان سامانههای کوانتومی در افق سه تا پنج سال آینده مطرح شد. قائمیان با اشاره به احتمال گسترش کاربرد تجاری این فناوری، بر ضرورت توجه زودهنگام به پیامدهای آن برای امنیت سایبری تأکید کرد. این زمانبندی، برآورد مطرحشده از سوی وی است و نباید بهعنوان زمان قطعی تحقق چنین توانمندیهایی در نظر گرفته شود.
آمادهسازی زیرساختهای بانکی برای فناوریهای نوظهور، به برنامهریزی بلندمدت و سرمایهگذاری متناسب نیاز دارد. از نگاه قائمیان، فاصله میان سرعت پیشرفت فناوری در جهان و میزان آمادگی داخلی، میتواند در آینده به یکی از چالشهای جدی صنعت مالی تبدیل شود؛ بهویژه اگر اصلاح ساختارها و توسعه توان تخصصی به تعویق بیفتد.
مجموعه دیدگاههای مطرحشده در این مصاحبه بر ضرورت بازنگری اساسی در مسیر تحول بانکداری ایران متمرکز بود. نظام بانکی برای ایفای نقش مؤثرتر در توسعه اقتصادی، علاوه بر نوسازی زیرساختها و ابزارهای مالی، باید از ظرفیت فناوریهای جدید بهره بگیرد و برای مدیریت ریسکهای آینده آماده شود. به اعتقاد قائمیان، فرصت اجرای این تغییرات محدود است و بهرهگیری از آن به تصمیمگیری سریعتر، سرمایهگذاری هدفمند و عبور از اصلاحات پراکنده نیاز دارد.
علاقهمندان برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانند به سایت تراکنش ایران مراجعه کنند. همچنین اخبار و گزارشهای رویداد از طریق سایت فابانیوز منتشر میشود.

برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید ویژهنامه دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران را دریافت کنید.

تراکنش دوازدهم ایران با حضور مدیران، متخصصان، بانکها و شرکتهای فعال در اکوسیستم صنایع مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال برگزار شد و نشستهای تخصصی آن به بررسی چالشها و فرصتهای این حوزهها اختصاص داشت.

گفتوگوی کاربران
نظر شما میتواند این بحث را کاملتر کند.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته گفتگو را شروع میکند.