واگذاری زیرساخت بانکی به اعتماد و نظارت نیاز دارد

به گزارش ستاد رویداد تراکنش ایران، نشست تخصصی زیرساخت پایدار مرکز داده و حیات صنایع مالی و بانکی در زمان بحران روز سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با حمایت آسیاتک و حضور جمعی از مدیران صنعت بانکداری و فناوری اطلاعات برگزار شد. مرتضی ترک‌تبریزی، رئیس هیئت‌مدیره بانک تجارت، مجید غیوری ثالث، رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ داده‌پردازی بانک پارسیان، محمد بابایی، معاون کسب‌وکار انتقال داده‌های آسیاتک و مسعود وکیلی‌نیا، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره هلدینگ تفتان، از سخنرانان این نشست بودند. محور اصلی گفت‌وگوها، بررسی نقش شرکت‌های تخصصی در مدیریت زیرساخت‌های بانکی، الزامات امنیت و محرمانگی داده‌ها و ضرورت ایجاد اعتماد برای واگذاری بخشی از مسئولیت‌های فنی به ارائه‌دهندگان خدمات مراکز داده بود.

افزایش وابستگی خدمات مالی و بانکی به سامانه‌های دیجیتال، مراکز داده و شبکه‌های ارتباطی، مدیریت زیرساخت‌های فناوری را به یکی از موضوعات مهم پایداری عملیاتی بانک‌ها تبدیل کرده است. اختلال در عملکرد این زیرساخت‌ها می‌تواند دسترسی مشتریان به خدمات مالی را تحت تأثیر قرار دهد و فعالیت سامانه‌های بانکی را با مشکل مواجه کند. مباحث این نشست بر این موضوع متمرکز بود که تداوم خدمات در شرایط بحران، علاوه بر تجهیزات و ظرفیت‌های فنی، به تقسیم روشن مسئولیت‌ها، اطمینان از امنیت اطلاعات و همکاری مؤثر میان بانک‌ها و شرکت‌های تخصصی نیاز دارد.

بانک‌ها باید در مدیریت زیرساخت از ظرفیت شرکت‌های تخصصی استفاده کنند

مرتضی ترک‌تبریزی، رئیس هیئت‌مدیره بانک تجارت، در بخشی از نشست با اشاره به چالش‌های اقتصادی و امنیتی صنعت بانکداری، بر ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت زیرساخت‌های فناوری اطلاعات تأکید کرد. وی توضیح داد که تنوع مسائل و پیچیدگی‌های فنی و اجرایی در بانک‌ها، استفاده از توان تخصصی مجموعه‌های فعال در حوزه فناوری را ضروری کرده است.

ترک‌تبریزی با اشاره به حجم مسئولیت‌های مدیران بانکی، این دیدگاه را مطرح کرد که مدیریت بانک نباید تمام ظرفیت خود را صرف رسیدگی مستقیم به جزئیات فنی، انتخاب تجهیزات و اداره تمام اجزای زیرساخت کند. از نگاه وی، سپردن بخشی از فعالیت‌های تخصصی به شرکت‌های دارای توان فنی می‌تواند به بانک‌ها کمک کند تا تمرکز بیشتری بر مأموریت‌های اصلی خود داشته باشند.

رئیس هیئت‌مدیره بانک تجارت در همین زمینه به ظرفیت شرکت‌هایی مانند آسیاتک برای ارائه خدمات میزبانی، نگهداری و تأمین امنیت زیرساخت‌های مراکز داده اشاره کرد. وی استفاده از تجربه این مجموعه‌ها را یکی از مسیرهای قابل بررسی برای مدیریت بهتر زیرساخت‌های بانکی دانست؛ مسیری که در آن، بانک می‌تواند با تعیین الزامات مشخص و نظارت بر عملکرد ارائه‌دهنده خدمت، بخشی از مسئولیت‌های اجرایی و فنی را به شرکت‌های تخصصی واگذار کند.

در این رویکرد، استفاده از خدمات بیرونی به معنای کنار گذاشتن مسئولیت بانک در قبال داده‌ها و خدمات مشتریان نیست. تحقق چنین همکاری‌هایی به تعیین حدود مسئولیت، رعایت محرمانگی اطلاعات و وجود سازوکارهای مشخص برای اطمینان از کیفیت و پایداری خدمات وابسته است.

اعتماد بانک‌ها به شرکت‌های زیرساختی باید پشتوانه اجرایی داشته باشد

مجید غیوری ثالث، رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ داده‌پردازی بانک پارسیان، در ادامه نشست به اهمیت همکاری میان بانک‌ها و شرکت‌های فعال در حوزه فناوری و خدمات زیرساختی پرداخت. وی با اشاره به گستردگی نیازهای فنی صنعت مالی، استفاده از ظرفیت مجموعه‌های متخصص را از موضوعات مهم در توسعه زیرساخت‌های بانکی دانست.

غیوری ثالث بر ضرورت ایجاد اعتماد میان بانک‌ها و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مراکز داده تأکید کرد و از آسیاتک خواست راهکاری روشن و قابل اتکا برای جلب اطمینان بانک‌ها ارائه دهد. به اعتقاد وی، بانک‌ها زمانی می‌توانند با اطمینان بیشتری مسئولیت میزبانی، نگهداری اطلاعات و مدیریت بخشی از زیرساخت‌های حساس خود را به شرکت‌های بیرونی بسپارند که از امنیت، پایداری و پاسخ‌گویی ارائه‌دهنده خدمات مطمئن باشند.

رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ داده‌پردازی بانک پارسیان، مسئله اعتماد را یکی از پیش‌نیازهای اصلی گسترش چنین همکاری‌هایی مطرح کرد. از نگاه وی، برخورداری یک شرکت از تجهیزات و توان فنی، به‌تنهایی برای پذیرش مسئولیت زیرساخت‌های حساس بانکی کافی نیست و لازم است تعهدات مربوط به حفاظت از اطلاعات و استمرار خدمات، در قالب راهکارهایی مشخص و قابل ارزیابی ارائه شوند.

مباحث این بخش نشان داد که تصمیم بانک‌ها برای استفاده از خدمات مراکز داده بیرونی، تنها به مقایسه هزینه‌ها یا امکانات فنی محدود نمی‌شود. بانک‌ها برای واگذاری بخشی از فعالیت‌های زیرساختی خود باید از نحوه حفاظت از داده‌ها، مسئولیت ارائه‌دهنده خدمت در زمان اختلال و امکان نظارت بر کیفیت خدمات اطمینان داشته باشند.

امنیت و حریم خصوصی از الزامات ارائه خدمات مراکز داده هستند

محمد بابایی، معاون کسب‌وکار انتقال داده‌های آسیاتک، در بخش دیگری از نشست به جایگاه شرکت‌های فعال در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و اهمیت امنیت و حفاظت از حریم خصوصی پرداخت. وی این موضوعات را از جنبه‌های مهم فعالیت شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات زیرساختی مورد توجه قرار داد.

حساسیت اطلاعات بانکی و نقش مراکز داده در ارائه خدمات مالی باعث می‌شود که امنیت و محرمانگی اطلاعات، جایگاهی فراتر از یک ویژگی جانبی در خدمات زیرساختی داشته باشند. شرکت‌هایی که خدمات میزبانی و انتقال داده را به بانک‌ها ارائه می‌کنند، باید بتوانند الزامات مربوط به حفاظت از اطلاعات و امنیت سامانه‌ها را در چارچوب فعالیت خود لحاظ کنند.

موضوع دیگری که در این بخش اهمیت داشت، ارتباط میان امنیت و استمرار خدمات بود. مراکز داده صرفاً محل نگهداری اطلاعات نیستند و بخشی از زیرساخت عملیاتی بانک‌ها را تشکیل می‌دهند. هرگونه اختلال در عملکرد یا امنیت این مراکز می‌تواند بر ارائه خدمات مالی تأثیر بگذارد و به همین دلیل، حفاظت از اطلاعات باید هم‌زمان با حفظ دسترس‌پذیری و پایداری خدمات مورد توجه قرار گیرد.

در چنین ساختاری، همکاری میان بانک‌ها و شرکت‌های ارتباطی و زیرساختی به تعریف الزامات مشترک نیاز دارد تا موضوعاتی مانند محرمانگی داده‌ها، امنیت سامانه‌ها و مسئولیت حفاظت از اطلاعات در فرایند ارائه خدمات مشخص باشند.

واگذاری زیرساخت نباید مسئولیت نظارتی بانک را کمرنگ کند

یکی از محورهای مشترک گفت‌وگوهای این نشست، ضرورت تفکیک میان اجرای خدمات فنی و مسئولیت نظارت بر آن‌ها بود. استفاده از شرکت‌های تخصصی می‌تواند امکان بهره‌گیری از تجربه و توان فنی بیرون از بانک را فراهم کند، اما این همکاری زمانی اثربخش خواهد بود که وظایف طرفین به‌روشنی تعریف شده باشد.

در الگوی مورد بحث، شرکت ارائه‌دهنده خدمات زیرساختی می‌تواند بخشی از مسئولیت‌های مربوط به میزبانی، نگهداری و مدیریت فنی را بر عهده بگیرد و بانک نیز الزامات امنیتی و اجرایی موردنظر خود را تعیین و بر نحوه اجرای آن‌ها نظارت کند. چنین تقسیم کاری به بانک‌ها امکان می‌دهد بدون ورود مستقیم به تمام جزئیات اجرایی، بر کیفیت خدمات و حفاظت از اطلاعات حساس خود نظارت داشته باشند.

دیدگاه‌های مطرح‌شده از سوی ترک‌تبریزی و غیوری ثالث بر این موضوع تأکید داشت که واگذاری خدمات زیرساختی نباید به تصمیمی صرفاً عملیاتی تبدیل شود. اعتماد، پاسخ‌گویی و تعیین مسئولیت در شرایط عادی و هنگام وقوع بحران، از مؤلفه‌هایی هستند که باید پیش از گسترش همکاری میان بانک‌ها و شرکت‌های تخصصی مورد توجه قرار گیرند.

شناسایی ضعف‌های موجود برای افزایش تاب‌آوری ضروری است

مسعود وکیلی‌نیا، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره هلدینگ تفتان، در بخش دیگری از نشست به وجود برخی ضعف‌ها و کاستی‌ها در سیستم اشاره کرد و ضرورت توجه به مشکلات موجود را مطرح ساخت.

طرح این موضوع در چارچوب بررسی پایداری زیرساخت‌های مالی اهمیت دارد؛ زیرا افزایش تاب‌آوری بانک‌ها بدون شناخت نقاط ضعف و محدودیت‌های موجود در ساختارهای فنی و اجرایی امکان‌پذیر نیست. شناسایی مشکلات می‌تواند مبنای بررسی راهکارهای اصلاحی و تعیین اولویت‌های موردنیاز برای حفظ استمرار خدمات باشد.

با این حال، جزئیات مشخصی درباره مصادیق ضعف‌های مورد اشاره وکیلی‌نیا در گزارش این نشست ارائه نشده است و نمی‌توان آن‌ها را به بخش معینی از زیرساخت‌های بانکی یا راهکاری فنی نسبت داد. محور قابل استناد سخنان وی، ضرورت توجه به کاستی‌های موجود در مسیر بهبود عملکرد و پایداری سیستم بود.

پایداری مراکز داده به همکاری بانک‌ها و شرکت‌های فناوری وابسته است

مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده در نشست «زیرساخت پایدار مرکز داده و حیات صنایع مالی و بانکی در زمان بحران» نشان داد که مدیریت زیرساخت‌های فناوری در صنعت بانکی به بازنگری در شیوه همکاری میان بانک‌ها و شرکت‌های تخصصی نیاز دارد. افزایش پیچیدگی سامانه‌ها و اهمیت استمرار خدمات مالی، ضرورت استفاده از ظرفیت‌های تخصصی را در کنار حفظ نظارت و مسئولیت‌پذیری بانک‌ها برجسته کرده است.

سخنرانان این نشست به موضوعاتی مانند واگذاری بخشی از فعالیت‌های فنی، ایجاد اعتماد میان بانک‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات، حفاظت از اطلاعات حساس و شناسایی ضعف‌های موجود پرداختند. در این چارچوب، استفاده از خدمات مراکز داده بیرونی زمانی می‌تواند به حفظ پایداری زیرساخت‌ها کمک کند که الزامات امنیتی و تعهدات اجرایی طرفین به‌روشنی مشخص شده باشد.

مباحث نشست همچنین بر اهمیت توجه هم‌زمان به امنیت اطلاعات و دسترس‌پذیری خدمات متمرکز بود. بانک‌ها برای استفاده از ظرفیت شرکت‌های زیرساختی باید علاوه بر توان فنی ارائه‌دهنده خدمت، نحوه پاسخ‌گویی در شرایط اختلال و امکان نظارت بر عملکرد را نیز مورد توجه قرار دهند.

برآیند این نشست بر ضرورت ایجاد الگویی قابل اعتماد برای همکاری میان صنعت بانکداری و شرکت‌های تخصصی فناوری اطلاعات متمرکز بود؛ الگویی که در آن بانک‌ها بتوانند بخشی از فعالیت‌های اجرایی زیرساخت را به مجموعه‌های متخصص واگذار کنند و در عین حال، نظارت بر امنیت اطلاعات و استمرار خدمات بانکی را حفظ کنند. تحقق چنین رویکردی به تعریف مسئولیت‌های روشن، تقویت اعتماد متقابل و توجه مستمر به نقاط ضعف و الزامات پایداری زیرساخت‌های مالی وابسته است.

دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با حضور بانک‌ها، شرکت‌های فناوری مالی و فعالان حوزه پرداخت، نوآوری و اقتصاد دیجیتال در مرکز آفرینش‌های کانون و هتل لاله تهران برگزار شد.

علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت تراکنش ایران مراجعه کنند. همچنین اخبار و گزارش‌های رویداد از طریق سایت فابانیوز منتشر می‌شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید ویژه‌نامه دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران را دریافت کنید.

تراکنش دوازدهم ایران با حضور مدیران، متخصصان، بانک‌ها و شرکت‌های فعال در اکوسیستم صنایع مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال برگزار شد و نشست‌های تخصصی آن به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های این حوزه‌ها اختصاص داشت.

شبکه پایدار، تراکنش در حال انجام است