به گزارش ستاد رویداد تراکنش ایران، ابراهیم محمدی، مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات مهرکام ایرانیان از مجموعه‌های زیرمجموعه بانک قرض‌الحسنه مهر ایران، در گفت‌وگو با استودیو دوازدهمین رویداد تراکنش ایران، به بررسی مفهوم تداوم کسب‌وکار، مدیریت ریسک‌های عملیاتی و ضرورت آمادگی بانک‌ها برای مواجهه با بحران‌های مختلف پرداخت. وی با اشاره به مباحث مطرح‌شده در نشست تخصصی تداوم کسب‌وکار، تأکید کرد که پایداری خدمات بانکی را نمی‌توان تنها براساس عملکرد یک سازمان یا زیرساخت‌های داخلی آن ارزیابی کرد، بلکه باید تمام مجموعه‌هایی که در فرایند ارائه خدمت به مشتری نقش دارند، در برنامه‌ریزی‌های مرتبط با مدیریت بحران مورد توجه قرار گیرند.
ارائه خدمات بانکی، بیمه‌ای و پرداخت به همکاری مجموعه‌ای از سازمان‌ها، سامانه‌ها، پیمانکاران و زیرساخت‌های به‌هم‌پیوسته وابسته است و اختلال در هر یک از این بخش‌ها می‌تواند عملکرد سایر اجزای زنجیره را تحت تأثیر قرار دهد. بر همین اساس، مدیریت تداوم کسب‌وکار باید فراتر از حفاظت از تجهیزات و سامانه‌های یک بانک باشد و با شناخت دقیق وابستگی‌های عملیاتی، امکان استمرار خدمت‌رسانی در شرایط غیرعادی را فراهم کند.
تداوم کسب‌وکار باید تمام زنجیره ارائه خدمت را پوشش دهد
مفهوم تداوم کسب‌وکار در یک سازمان بزرگ بانکی، فراتر از حفظ فعالیت واحدهای داخلی آن است و مجموعه‌ای از روابط و وابستگی‌های بیرونی را نیز در بر می‌گیرد. محمدی با تشریح این دیدگاه توضیح داد که مشتری در انتهای زنجیره ارائه خدمت قرار دارد و برای دریافت خدمات موردنیاز خود، به عملکرد هماهنگ بخش‌های مختلف وابسته است. از این منظر، پایداری واقعی زمانی محقق می‌شود که تمام اجزای مؤثر در ارائه یک خدمت بتوانند در شرایط بحرانی به فعالیت خود ادامه دهند یا از مسیرهای جایگزین استفاده کنند.
ساختار حاکمیتی، فرایندهای داخلی بانک، روابط با پیمانکاران و حتی وضعیت سایر بانک‌های فعال در شبکه، از عواملی هستند که می‌توانند بر استمرار خدمات تأثیر بگذارند. به اعتقاد مدیرعامل مهرکام ایرانیان، بحران در یک بانک بزرگ ممکن است آثار گسترده‌ای بر دیگر بانک‌ها و مشتریان آن‌ها داشته باشد؛ بنابراین، تاب‌آوری مجموعه‌های مالی را نباید کاملاً مستقل از یکدیگر در نظر گرفت. این وابستگی متقابل، ضرورت توجه به پایداری کل شبکه بانکی و هماهنگی میان بازیگران مختلف را افزایش می‌دهد.
چنین رویکردی، مدیریت تداوم کسب‌وکار را از یک مسئولیت محدود سازمانی به موضوعی مرتبط با کل زنجیره خدمات مالی تبدیل می‌کند. شناسایی وابستگی‌ها، بررسی آثار احتمالی اختلال و تعیین مسئولیت هر مجموعه در زمان بحران، می‌تواند به بانک‌ها کمک کند تا پیش از وقوع حادثه، نقاط آسیب‌پذیر را شناسایی و برای حفظ خدمات ضروری برنامه‌ریزی کنند.
بحران‌های اخیر ضرورت آمادگی برای سناریوهای مختلف را افزایش داده‌اند
تجربه اختلالات گسترده در زیرساخت‌های بانکی طی سال‌های اخیر، یکی دیگر از محورهای این گفت‌وگو بود. محمدی با اشاره به بحران‌هایی که به گفته وی از اواخر سال ۱۴۰۳ یکی از بانک‌های بزرگ کشور با آن‌ها مواجه شده بود، از نشت اطلاعات، حملات سایبری، آسیب‌های فیزیکی به مراکز داده و حملات موشکی به زیرساخت‌ها به‌عنوان نمونه‌هایی از تهدیدهای مختلف یاد کرد. وی معتقد است مجموعه این رویدادها ضرورت بازنگری در برنامه‌های تداوم کسب‌وکار و آمادگی برای شرایطی فراتر از اختلالات معمول فنی را آشکار کرده است.
تنوع تهدیدهای پیش روی بانک‌ها باعث می‌شود اتکا به یک راهکار پشتیبان، پاسخ‌گوی تمام شرایط بحرانی نباشد. اختلال در شبکه‌های ارتباطی، از دسترس خارج شدن سامانه‌ها، قطعی برق یا آسیب دیدن زیرساخت‌های حیاتی، هر یک می‌توانند مسیر متفاوتی برای بازیابی خدمات ایجاد کنند و به اقدامات متناسب با شرایط نیاز داشته باشند. طراحی سناریوهای گوناگون و پیش‌بینی راهکارهای جایگزین برای هر یک از آن‌ها، از الزامات کاهش زمان توقف خدمات و مدیریت مؤثر ریسک‌های عملیاتی به شمار می‌رود.
آمادگی در برابر بحران نیز نباید به اقداماتی محدود شود که پس از وقوع حادثه انجام می‌گیرند. به اعتقاد محمدی، بانک‌ها باید سازوکارهایی دائمی برای مدیریت تهدیدها و بازیابی خدمات داشته باشند؛ زیرا تداوم فعالیت، بخشی از ماهیت هر کسب‌وکار است و سازمان‌ها باید بتوانند حتی در شرایط دشوار، مسئولیت‌های اصلی خود را در قبال مشتریان حفظ کنند.
مسیرهای جایگزین برای خدمات بانک مهر ایران پیش‌بینی شده است
توسعه راهکارهای پشتیبان در بانک قرض‌الحسنه مهر ایران، از جمله اقداماتی بود که مدیرعامل مهرکام ایرانیان در این گفت‌وگو به آن اشاره کرد. به گفته محمدی، این بانک برای حفظ پایداری خدمات مشتریان، راهکارهایی طراحی کرده و در برابر اختلالات احتمالی شبکه‌ها و سرویس‌های خود، مسیرهای جایگزینی را پیش‌بینی کرده است تا در صورت بروز مشکل، امکان ادامه خدمت‌رسانی فراهم باشد.
وجود این مسیرها در کنار برنامه‌های بازیابی پس از بحران یا Disaster Recovery، بخشی از آمادگی عملیاتی بانک برای مقابله با شرایط غیرعادی محسوب می‌شود. هدف چنین اقداماتی آن است که اختلال در یک سامانه یا مسیر ارتباطی، تا حد امکان به توقف کامل خدمات منجر نشود و بانک بتواند با استفاده از ظرفیت‌های پشتیبان، آثار حادثه بر مشتریان را کاهش دهد.
مدیریت ریسک‌های عملیاتی و برنامه‌ریزی برای تداوم خدمات نیز باید به‌صورت مستمر دنبال شود و متناسب با تغییر تهدیدها و توسعه زیرساخت‌های بانکی مورد بازنگری قرار گیرد. از نگاه محمدی، آمادگی برای بحران نباید به دوره‌های خاص یا پس از تجربه یک حادثه محدود بماند، بلکه لازم است به یکی از اولویت‌های دائمی سازمان‌های ارائه‌دهنده خدمات مالی تبدیل شود.
تبادل تجربه میان بانک‌ها به افزایش تاب‌آوری کمک می‌کند
انتقال تجربه‌های مدیریتی و فنی، یکی دیگر از موضوعاتی بود که در این گفت‌وگو مورد توجه قرار گرفت. محمدی با اشاره به رویداد تراکنش ایران و برنامه‌های مرکز فابا، توضیح داد که بخشی از مباحث مطرح‌شده در نشست‌های تخصصی، حاصل تجربه مدیران و کارشناسانی است که طی سال‌های گذشته با بحران‌های مختلف مواجه شده و در مدیریت یا رفع آن‌ها مشارکت داشته‌اند. گردهم‌آوری این تجربه‌ها می‌تواند به شناخت بهتر تهدیدها و توسعه راهکارهای مؤثرتر برای حفظ پایداری خدمات کمک کند.
اشتراک‌گذاری درس‌آموخته‌های بحران، به بانک‌ها و شرکت‌های فناوری فرصت می‌دهد تا علاوه بر بررسی نقاط ضعف زیرساخت‌های خود، از تجربه‌های عملی سایر مجموعه‌ها نیز استفاده کنند. این همکاری به‌ویژه در صنعتی اهمیت دارد که اختلال در یک بخش آن ممکن است پیامدهایی فراتر از همان سازمان داشته باشد و فعالیت سایر بازیگران اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
مدیرعامل مهرکام ایرانیان در پایان بر ضرورت استمرار خدمت‌رسانی به مردم تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد که همکاری میان مدیران، متخصصان و مجموعه‌های فعال در حوزه‌های بانکی، بیمه و پرداخت، زمینه افزایش آمادگی صنعت مالی در برابر بحران‌های آینده را فراهم کند. به اعتقاد وی، تبادل تجربه و هم‌افزایی در رویدادهای تخصصی می‌تواند به تقویت توان مجموعه‌های مالی برای مدیریت شرایط دشوار و حفظ خدمات موردنیاز مشتریان کمک کند.
گفت‌وگوی استودیو تراکنش با ابراهیم محمدی
علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت تراکنش ایران مراجعه کنند. همچنین اخبار و گزارش‌های رویداد از طریق سایت فابانیوز منتشر می‌شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید ویژه‌نامه دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران را دریافت کنید.
تراکنش دوازدهم ایران با حضور مدیران، متخصصان، بانک‌ها و شرکت‌های فعال در اکوسیستم صنایع مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال برگزار شد و نشست‌های تخصصی آن به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های این حوزه‌ها اختصاص داشت.
گفت‌وگوی کاربران
نظر شما می‌تواند این بحث را کامل‌تر کند.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته گفتگو را شروع می‌کند.