فابانیوز، بازار تبلیغات در فضای مجازی در ایران به ارزشی بین ۳۰ تا ۵۰ همت در سال رسیده است؛ بازاری که تا پیش از این، نه شفافیت لازم را داشت و نه سازوکار مشخصی برای نظارت. تصویب «سند توسعه و ساماندهی تبلیغات تجاری در فضای مجازی» توسط کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوای فضای مجازی کشور، پاسخی راهبردی به همین خلأ است.
این سند در راستای اجرای سند برنامه راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی (مصوب ۱۴۰۱ شورای عالی فضای مجازی) و ماده ۶۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت، پس از دو سال مطالعه و فعالیت کارشناسی با محوریت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به تصویب رسیده است. اما پرسش اصلی این است: چرا این سند در این مقطع زمانی تصویب شد؟
چرا تصویب این سند ضروری بود؟
۱. رشد افسارگسیخته بازار تبلیغات مجازی
بازار تبلیغات در فضای مجازی به ارزش سالانه ۳۰ تا ۵۰ همت رسیده است. بازاری با این حجم، بدون چارچوب قانونمند، هم برای مصرف‌کننده و هم برای فعالان اقتصادی زیان‌بار است.
۲. خلأ شفافیت و نظارت
تا پیش از این، نه سازوکار روشنی برای پایش تبلیغات وجود داشت، نه ضوابط مشخصی برای واسطه‌ها (بازارگاه‌ها و کنشگران تبلیغاتی)، و نه حمایتی از حقوق مصرف‌کنندگان به‌ویژه کودکان و نوجوانان.
۳. تحولات فناورانه، به‌ویژه هوش مصنوعی
توسعه سریع هوش مصنوعی، عرصه تبلیغات را با تحولات بنیادین روبه‌رو کرده است. بدون یک برنامه راهبردی، حکمرانی این عرصه عملاً غیرممکن می‌شود.
۴. ضرورت هم‌تنظیم‌گری
حکمرانی مؤثر بر این بازار، نه با تصدی‌گری دولت ممکن است و نه با رهاسازی کامل. رویکرد «هم‌تنظیم‌گری» با همکاری دولت و بخش خصوصی، خط‌مشی پیشرو و کارآمدی است که این سند بر آن استوار شده است.
این سند چه می‌کند؟
سند توسعه و ساماندهی تبلیغات تجاری در فضای مجازی در ۹ ماده تنظیم شده و شامل تعاریف، حوزه شمول، اهداف کلی و کمی، سیاست‌ها، اقدامات، شاخص‌ها، سازوکار و ضوابط اجرایی است.
اساس این سند، ایجاد شفافیت در بازار تبلیغات است؛ شفافیتی که مشارکت واسطه‌های تبلیغاتی اعم از بازارگاه‌ها و کنشگران تبلیغاتی، نقش محوری در آن دارند. این شفافیت مبتنی بر رعایت روال قانونمند، ضوابط و مقررات تبلیغاتی، سازوکارهای پایش، گزارش و نظارت بر بازار، آموزش و فرهنگ‌سازی، رتبه‌بندی واسطه‌ها و احترام به حقوق مصرف‌کنندگان به‌ویژه کودکان و نوجوانان است.
گستره این سند، همه تبلیغات در تمام سکوهای داخلی و خارجی را در بر می‌گیرد که از سوی تبلیغ‌دهندگان و واسطه‌های تبلیغاتی ایرانی انجام می‌شود.
مسیر تصویب
در مسیر تصویب این سند، دستگاه‌های مرتبط نظیر وزارت صمت، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان صدا و سیما و سازمان تبلیغات اسلامی با مرکز ملی فضای مجازی همکاری داشته‌اند. کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوا نیز با برگزاری بیش از ۶ جلسه، این سند را نهایی کرده است. این همکاری گسترده نشان می‌دهد که سند، حاصل یک اجماع بین‌دستگاهی است، نه یک تصمیم جزیره‌ای.
افق پیشرو
زمان اجرای این برنامه راهبردی دو سال پیش‌بینی شده است و با توجه به تحولات بازار، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، بازنگری و به‌روزرسانی آن انجام می‌شود. این انعطاف، نقطه قوت سند است؛ چرا که بازار تبلیغات مجازی به‌سرعت در حال تغییر است و هر چارچوبی که نتواند خود را به‌روز کند، دیر یا زود از کار می‌افتد.
جمع‌بندی
تصویب سند توسعه و ساماندهی تبلیغات تجاری در فضای مجازی، را می‌توان تلاشی برای قانونمند کردن بازاری ۵۰ همتی، حمایت از مصرف‌کننده و رفع خلأ حکمرانی در یکی از پویاترین عرصه‌های اقتصاد دیجیتال دانست. اینکه این سند در عمل چقدر موفق شود، به اجرای دقیق، همکاری بخش خصوصی و به‌روزرسانی مستمر آن بستگی دارد؛ اما تصویب آن، به‌خودی‌خود، گامی مهم در مسیر ساماندهی تبلیغات فضای مجازی است.
گفت‌وگوی کاربران
نظر شما می‌تواند این بحث را کامل‌تر کند.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته گفتگو را شروع می‌کند.